محمد تقي جعفري

81

ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي )

اين رابطه متوجه مىسازد . مىتوان گفت : يكى از عوامل بيگانگى انسانها از يكديگر و احساس غربت در زندگى كه دامنگير كشورهاى صنعتى [ كه خود را متمدن مىنامند ، ] گشته ناديده گرفتن رابطهء طبيعى و قراردادهاى اصيل اجتماعى ميان انسانها است . ضررهاى اين گسيختگى در شاخه‌هاى اصلى درخت دودمان ، مانند پدران و مادران و فرزندان و خواهران و برادران روشنتر از آن است كه نيازى به گفتگو داشته باشد . در آن هنگام كه پدران و مادران به دوران بازنشستگى و كهنسالى مىرسند و احتياج شديد به عواطف فرزندان خود دارند ، با حيوانات و در و ديوار خانه و حد اكثر باغى كه چند بار آن را ديده و سير شده‌اند ، انس مىگيرند . تلويزيونها و مجلات هم براى سرگرمى آنان به درد نمىخورد ، بلكه گاهى خاطرات جوانى آنان را بطور دردناكى زنده ميكنند . به نظر مىرسد كه فلسفهء قانون « ديه بر عاقله » كه در فقه اسلامى براى قتل خطائى وضع شده است ، تحكيم همين پيوند طبيعى است كه وابستگان بطور طبيعى يكديگر را مراعات نموده در تنظيم زندگى و آماده كردن زمينهء تعليم و تربيت همديگر كوشا باشند . البته اين وابستگى طبيعى و قراردادى اصيل ، دليلى بر پستى و عظمت هيچ يك از افراد يك دودمان نمىباشد . شاخه اى از دودمان هاشم محمد بن عبد اللَّه ( ص ) است و شاخهء ديگرش ابو لهب . و لسان الصّدق يجعله اللَّه للمرء فى النّاس خير له من مال يرثه غيره ( موقعى كه خداوند بيك انسان زبان راستين در ميان مردم منعكس مىكند ، براى او بهتر از مالى است كه ديگران از او ارث خواهند برد ) فايدهء زبان راستين كه در جامعه منعكس مىگردد ، بهتر از مالى است كه بىاختيار در دست وراث قرار مىگيرد مفاد جملهء مورد تفسير فوق العاده سازنده و اصلاح كنندهء فرد و اجتماع است .